Narodziny samochodów elektrycznych
Trudno przypisać wynalezienie samochodu elektrycznego jednemu wynalazcy lub krajowi. W XIX wieku nastąpiła seria przełomowych odkryć, które doprowadziły do powstania pierwszego pojazdu elektrycznego na drogach.
W tym czasie innowatorzy na Węgrzech, w Holandii i Stanach Zjednoczonych – w tym kowal z Vermont, Thomas Davenport – zaczęli bawić się koncepcją pojazdu zasilanego akumulatorem i stworzyli jedne z pierwszych małych samochodów elektrycznych. I chociaż Robert Anderson, brytyjski wynalazca, opracował pierwszy prymitywny powóz elektryczny prawdopodobnie w latach 1832-1839, dopiero w drugiej połowie XIX wieku francuscy i angielscy wynalazcy zbudowali jedne z pierwszych praktycznych samochodów elektrycznych.
Jak samochody spalinowe wyparły z rynku samochody elektryczne
Aby zrozumieć popularność pojazdów elektrycznych około 1900 roku, ważne jest również zrozumienie rozwoju pojazdów osobowych i innych dostępnych opcji. Na przełomie XIX i XX wieku koń nadal był głównym środkiem transportu. Jednak, gdy Amerykanie stali się zamożniejsi zwrócili się ku nowo wynalezionemu pojazdowi silnikowemu – dostępnemu w wersji parowej, benzynowej lub elektrycznej.
Wraz z pojawieniem się pojazdów elektrycznych pojawił się na rynku (dzięki ulepszeniom silnika spalinowego w XIX wieku) nowy typ pojazdu – samochód napędzany benzyną. Chociaż samochody benzynowe były obiecujące, nie były pozbawione wad. Prowadzenie ich wymagało dużego wysiłku ręcznego – zmiana biegów nie była łatwym zadaniem i trzeba było je uruchamiać ręczną korbą, co niektórym utrudniało ich obsługę. Były też hałaśliwe, a ich spaliny były nieprzyjemne.
Samochody elektryczne były ciche, łatwe w prowadzeniu i nie emitowały śmierdzących substancji zanieczyszczających, jak inne samochody tamtych czasów. Samochody elektryczne szybko stały się popularne wśród mieszkańców miast, zwłaszcza kobiet. Idealnie nadawały się na krótkie wycieczki po mieście, a złe warunki drogowe poza miastami oznaczały, że niewiele samochodów dowolnego typu mogło zapuszczać się dalej. W miarę jak w latach 1910-tych coraz więcej osób uzyskało dostęp do energii elektrycznej, ładowanie samochodów elektrycznych stało się łatwiejsze, co zwiększyło ich popularność wśród wszystkich środowisk.
Pierwszymi użytkownikami komercyjnymi byli taksówkarze z Nowego Jorku. Niektórzy historycy szacują, że w 1900 r. około jedna trzecia samochodów poruszających się po ulicach Stanów Zjednoczonych była pojazdami elektrycznymi, podczas gdy niektóre źródła podają, że w latach 1899 i 1900 sprzedaż tych pojazdów przewyższyła sprzedaż silników spalinowych.
W ślady taksówkarzy z Nowego Jorku poszli taksówkarze z innych miast, takich jak Londyn i Berlin, a także duże hotele dysponujące flotą pojazdów elektrycznych do transportu gości. Wśród sprzedanych pojazdów znalazły się Porsche Egger-Lohner P1 i Baker Electric, a wśród producentów Ohio Baker Electric, który miał akumulatory zaprojektowane przez Thomasa Edisona.
Jednak to masowo produkowany Model T Henry’ego Forda zadał cios samochodowi elektrycznemu. Wprowadzony na rynek w 1908 roku Model T sprawił, że samochody napędzane benzyną stały się powszechnie dostępne i niedrogie. W 1912 roku samochód benzynowy kosztował zaledwie 650 dolarów, a elektryczny roadster – 1750 dolarów. W tym samym roku Charles Kettering wprowadził rozrusznik elektryczny, eliminując potrzebę stosowania korby ręcznej i powodując większą sprzedaż pojazdów napędzanych benzyną.
Ostatecznie pojazdy elektryczne prawie zniknęły z rynku do 1935 roku.
Rosnąca popularność samochodów elektrycznych
W ciągu mniej więcej następnych 30 lat pojazdy elektryczne wkroczyły w swego rodzaju ciemne wieki, przy niewielkim postępie technologicznym. Tania, dostępna w dużych ilościach benzyna i ciągłe udoskonalanie silnika spalinowego ograniczały popyt na pojazdy napędzane paliwami alternatywnymi.
Przejdźmy szybko do końca lat 60. i początku 70. XX wieku. Gwałtownie rosnące ceny ropy i niedobory benzyny – osiągające swój szczyt w momencie nałożenia arabskiego embarga na ropę w 1973 r. – spowodowały rosnące zainteresowanie zmniejszeniem zależności Stanów Zjednoczonych od zagranicznej ropy i znalezieniem rodzimych źródeł paliwa.
Mniej więcej w tym samym czasie wielu dużych i małych producentów samochodów rozpoczęło badanie nad możliwością wprowadzenia pojazdów zasilanych paliwami alternatywnymi, w tym samochodów elektrycznych. Na przykład firma General Motors opracowała prototyp miejskiego samochodu elektrycznego. Został on zaprezentowany na pierwszym sympozjum Agencji Ochrony Środowiska w 1973 r., a firma American Motor Company wyprodukowała elektryczne jeepy dostawcze, których poczta Stanów Zjednoczonych używała w Programie Testowym w 1975 roku. Nawet NASA pomogła podnieść prestiż pojazdu elektrycznego. W 1971 roku elektryczny łazik Lunar stał się pierwszym załogowym pojazdem, który poleciał na Księżyc.
Jednak pojazdy opracowane i wyprodukowane w latach 70. XX wieku nadal miały wady w porównaniu z samochodami napędzanymi benzyną. Pojazdy elektryczne w tamtym czasie miały ograniczone osiągi – zwykle osiągały prędkość 72 km na godzinę – a ich typowy zasięg przed koniecznością ładowania wynosił do 64 km.
Nowoczesne samochody elektryczne wiele zawdzięczają wprowadzonemu przez General Motors w 1996 roku modelowi EV-1. Był to jeden z najpopularniejszych samochodów elektrycznych lat 90. XX wieku. Dzięki akumulatorom kwasowo-ołowiowym model ten zapewniał zasięg do 160 kilometrów, a na akumulatorach niklowo-wodorkowych osiągał nawet 225 kilometrów. Jednak czas jego świetności zakończył się wcześnie, bo w 1999 r., gdy GM zaprzestał jego produkcji. Marka twierdziła, że model jest zbyt kosztowny i nieopłacalny, a większość z 1117 wyprodukowanych pojazdów uległa zniszczeniu.
Tak naprawdę prawdziwe odrodzenie pojazdów elektrycznych nastąpiło dopiero mniej więcej na początku XXI wieku.
Pierwszym punktem zwrotnym, było wprowadzenie Toyoty Prius. Wprowadzony na rynek w Japonii w 1997 roku Prius stał się pierwszym na świecie masowo produkowanym hybrydowym pojazdem elektrycznym. W 2000 roku Prius został wypuszczony na rynek światowy i od razu odniósł sukces wśród celebrytów, przyczyniając się do podniesienia rangi samochodu. Aby Prius mógł wyjechac na ulice, Toyota zastosowała akumulator niklowo-metalowo-wodorkowy – technologię popartą badaniami Departamentu Energii. Od tego czasu rosnące ceny benzyny i rosnące obawy związane z zanieczyszczeniem dwutlenkiem węgla pomogły uczynić Priusa najlepiej sprzedającą się hybrydą na świecie w ciągu ostatniej dekady.
Innym wydarzeniem, które pomogło zmienić przyszłość pojazdów elektrycznych, było ogłoszenie w 2006 roku, że mały startup z Doliny Krzemowej, Tesla Motors, rozpocznie produkcję luksusowego elektrycznego samochodu sportowego, który będzie mógł przejechać ponad 300 km na jednym ładowaniu. W krótkim czasie Tesla zyskała szerokie uznanie dzięki swoim samochodom i stała się największym pracodawcą w branży motoryzacyjnej w Kalifornii.
Ogłoszenie Tesli i późniejszy sukces zachęciły wielu dużych producentów samochodów do przyspieszenia prac nad własnymi pojazdami elektrycznymi.
Jeśli chodzi o zakup pojazdu elektrycznego konsumenci mają obecnie większy niż kiedykolwiek wybór. Ponieważ ceny benzyny stale rosną, a ceny pojazdów elektrycznych spadają, pojazdy elektryczne zyskują na popularności.
Źródła:
Historia samochodów elektrycznych w pigułce, Elf-pl, dostęp: 21.11.2023
Rebecca Matulka, The History of the Electric Car, energy-gov, dostęp: 21.11.2023
History of the electric car,iberdrola-com, dostęp: 21.11.2023
Image by Freepik
